Konya'da hububat hasadında büyük risk! Kayıp 6 milyar TL’ye ulaşıyor

Ziraat Yüksek Mühendisi Celil Çalış, 2026 yılı hububat hasadı ve gıda güvenliği konusunda yaptığı değerlendirmede, küresel ekonomik ve jeopolitik gelişmelerin tarımsal üretimi ulusal güvenliğin temel unsurlarından biri haline getirdiğini belirterek, hasat döneminde yaşanan dane kayıplarının milli ekonomi açısından ciddi sonuçlar doğurduğunu söyledi.
"Tarımsal üretim artık ulusal güvenlik meselesi"
2026 yılının ekonomik ve jeopolitik istikrarsızlıkların yoğun şekilde hissedildiği bir dönem olduğunu ifade eden Çalış, bölgesel çatışmaların enerji ve tarımsal girdi maliyetleri üzerinde baskı oluşturduğunu kaydetti.

Son yıllarda artan sel, dolu ve don gibi doğal afetlerin ekosisteme yapılan kontrolsüz müdahalelerin sonucu olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirten Çalış, bu durumun arz zincirlerindeki kırılganlıkları artırarak tarımsal sigorta primleri ve tedarik maliyetlerinde sistemik riskler oluşturduğunu dile getirdi.

Yerli ve milli üretimin artık ekonomik bir tercih olmaktan çıktığını vurgulayan Çalış, “Gıda egemenliğinin korunması için yerli üretim bir zorunluluk haline gelmiştir. Bu yıl yağış rejiminin olumlu seyretmesiyle yüksek verim potansiyeli yakalanmıştır. Ancak bu potansiyelin ekonomik kazanca dönüşmesi, hasat sürecinin doğru yönetilmesine bağlıdır” dedi."Yüzde 1 dane kaybı 6 milyar TL’ye karşılık geliyor"
Türkiye’de 2026 yılı hububat hasadının yaklaşık yüzde 25-30’luk bölümünün tamamlandığını belirten Çalış, sahada gözlemlenen dane kayıplarının basit bir teknik sorun olarak görülmemesi gerektiğini söyledi.

Çalış, hububat üretiminde meydana gelen her yüzde 1’lik dane kaybının yaklaşık 6 milyar TL’lik milli servetin kaybedilmesi anlamına geldiğini ifade ederek, bunun piyasadan yaklaşık 400 bin ton ürünün eksilmesine karşılık geldiğini belirtti.

Mevzuata göre kabul edilebilir dane kaybı sınırının yüzde 2 olduğunu hatırlatan Çalış, sahada zaman zaman yüzde 3 ila yüzde 5 arasında kayıpların görüldüğünü ve bunun kabul edilemez bir milli servet erozyonu olduğunu söyledi.Hasatta kritik eşikler
Hasat döneminde teknik bakım ve doğru zamanlamanın büyük önem taşıdığını vurgulayan Çalış, üreticilere şu uyarılarda bulundu: "Hasat için ideal nem oranı yüzde 13-14 seviyesidir. Nem oranının yüzde 17’nin üzerine çıkması kurutma maliyetlerini artırmakta ve ürünün değer kaybetmesine neden olmaktadır. Başakların altın sarısı renge ulaşması ve danenin elle basıldığında ezilmemesi hasat olgunluğunun göstergeleridir. Sabah ve akşam saatlerinde oluşan nem nedeniyle hasat için günün uygun saatleri tercih edilmelidir.

"Geç hasat ürünü süne emgili konumuna düşürebilir"
Hasadın gecikmesinin ürün kalitesini ciddi şekilde etkilediğine dikkat çeken Çalış, gecikme nedeniyle hektolitre ağırlığının düştüğünü ve dane kırıklarının arttığını söyledi.

Protein parçalanmasının da yaşanabileceğini belirten Çalış, “Hasat geciktiğinde ürün piyasada süne emgili ürün gibi değerlendirilerek ciddi fiyat kayıplarıyla karşı karşıya kalabilmektedir” ifadelerini kullandı."Teknoloji ancak eğitimli operatörle değer üretir"
Türkiye’de yaklaşık 13 milyon hektarlık tarım alanının 15 bin adet biçerdöver ile hasat edildiğini belirten Çalış, modern biçerdöverlerin tam otomasyon sistemleriyle donatılmış yüksek teknolojiye sahip makineler olduğunu söyledi.

Ancak bu teknolojinin ancak eğitimli ve belgeli operatörler tarafından kullanıldığında verim sağlayacağını vurgulayan Çalış, operatör belgesi olmayan kişilerin yaptığı hasadın dane kayıplarını artırdığını ifade etti.

Kabahatler Kanunu ve Tarım ve Orman Bakanlığı talimatları gereği belgesiz operatör kullanımının yasak olduğunu hatırlatan Çalış, yetkin olmayan operatörlerin neden olduğu kayıpların milli servet açısından önemli bir risk oluşturduğunu belirtti.Sap ve samanın yıllık ekonomik değeri 150 milyar TL
Hububat hasadının yalnızca dane üretimi açısından değil, hayvancılık sektörü açısından da büyük önem taşıdığını ifade eden Çalış, sap ve samanın yıllık ekonomik değerinin yaklaşık 150 milyar TL seviyesinde olduğunu söyledi.

Kaba yem ihtiyacının önemli bölümünün bu kaynaklardan karşılandığını belirten Çalış, sap ve samanın verimli şekilde değerlendirilmesinin yem maliyetlerini düşürdüğünü, bunun da et ve süt fiyatları üzerindeki baskıyı azalttığını kaydetti.

Ayrıca hasat sonrası kalan bitki artıklarının toprağa karıştırılmasının, Türkiye’de düşük seviyelerde bulunan organik madde miktarının artırılmasına katkı sunduğunu ifade etti.

Denetimlerin önemi
Tarım ve Orman Müdürlükleri tarafından yürütülen biçerdöver kontrol hizmetlerinin üretici emeğinin güvencesi olduğunu belirten Çalış, yapılan denetimlerin hem makine ayarlarını hem de operatör yeterliliklerini kontrol ederek hasat kayıplarını azaltmayı hedeflediğini söyledi. (Ali Rıza Karabulut)