Asırlık bir ramazan geleneği mahya nedir?

Ramazan ayı geldi, camiler mahyalarla süslendi. Ramazana selam vererek ağırlayan mahyalar, görüntüsüyle görenleri de mest etti. Yılın belli dönemlerinde yanıp sönen ışıklar aslında nedir? Günümüze nerelerden geldi? 

"MAHİYYE"
Mahyanın isim kökü, sadece ramazanda ve kutsal günlerde kurulduğu için Farsça'da “aylık” anlamına gelen “mahiye”den gelir. Bir takım rivayetlere göre, 1614'te Fatih Camii müezzinlerinden Hattat Hafız Ahmed Kefevi'nin işlediği iki minare ve mahyaya benzer şekiller bir çevreyi I. Ahmed çok beğeniyor. Dini adaba uygun olması şartıyla da ışıkların, minareler arasında kurulmasını istemiş. III. Murad'ın bir hatırlatmasında da, Mevlid, Regaip ve Berat gecelerinde minarelerin kandillerle donatılması isteği yer alıyor.

KUTSAL GÜNLERDE YAKILIYOR
Üç aylara girilmesiyle kendini gösteren mahya geleneği, İslamiyet tarihinden geliyor. Mescid-i Haram'ın 455 kandilinin olduğu ve bunlardan bazılarının sadece ramazan ayı ve hac mevsiminde yakıldığı söyleniyor. Bu ışıkların da direkler arasında geçirilen iplere, bakır çengellerle asıldığı ve bu sayede de Mescid-i Haram'ın istenilen yerlerine taşındığı biliniyor. Bu uygulama devamında mahya geleneğine ilham olmuş, hem ramazanda hem de kutsal günlerde kandil yakma adeti oluşturmuş.

Mahya geleneği zaman ilerledikçe Osmanlı'ya kadar ulaşmış ve Osmanlı döneminde de babadan oğula miras kalan bir sanat dalı haline gelmiş, bir kültür olarak da resmiyet kazanmış. Döneminde belirli bir düzenek ve büyük zahmetlerle hazırlanan mahyalar, iplere asılan kandillere zeytinyağı konulmasıyla aydınlatması yapılır, her akşam da tazelenirdi. 

“HOŞ GELDİN YA ŞEHR-İ RAMAZAN”
Günümüzdeki mahyalar ise, elektrik kablolarıyla yapılıyor. Üstüne yazılacak yazılar ve resimlere ise uzunca süren tartışmalar neticesinde karar veriliyor. Ramazanın başlangıcında “Hoş Geldin Ya Şehr-i Ramazan”, “On Bir Ayın Sultanı”, “Oruç Tut, Sıhhat Bul" gibi sözler yer alırken; ramazanın bitişine doğru da “La İlahe İlallah”, “Elveda Ya Şehr-i Ramazan" gibi yazılar yer alıyor.

Mahya sanatının kendisini çoğunlukla ramazanda göstermesi nedeniyle İslam alemine de mahya ramazanı çağrıştırıyor.

Kaynak: Haber Merkezi