Son Dakika Haberler

Bu haberi daha sonra okumak için kaydedebilir ve sağ üst köşedeki butona basarak haberi okuyabilirsiniz!

Türk havacılık tarihinin ilklerinde Tayyareci Nuri Bey'in imzası var

Türk havacılık tarihine adını altın harflerle yazdıran Tayyareci Nuri Bey, 107 yıl önce 11 Mart 1914'te İstanbul-Kahire uçuşunu tamamlayamadan uçağının düşmesi sonucu şehit oldu.

Türk havacılık tarihinin ilklerinde Tayyareci Nuri Bey’in imzası var
Tayyareci Nuri Bey, 1891 yılında İstanbul'da doğdu. 1907'de o günkü adıyla Mühendishane-i Berr-i Hümayun olan harp okuluna giren Nuri Bey, 1910'da Sahra Topçu Mülazım-ı Sani (Teğmen) rütbesiyle mezun oldu ve 2. Ordu emrine atandı. Dönemin Harbiye Nazırı Mahmut Şevket Paşa'nın emriyle uçak satın alımı ve pilot yetiştirilmesi amacıyla Avrupa'ya gönderilmesi kararlaştırılan yabancı dil bilen 8 subaydan biri de Nuri Bey oldu.

Fransa'daki Bucq Uçuş Okulu'ndan 1912 yılında mezun olan Nuri Bey, yurda dönerek Yeşilköy Tayyare Mektebi'nde uçuş eğitimine devam etti. Bu uçuşları sırasında bir kez Hadımköy, iki kez de İstanbul üzerinde 1500 metre yüksekliğe kadar çıkan Nuri Bey'e başarısı dolayısıyla başarı belgesi verildi.

Nuri Bey'in Garp Ordusu emrine atandığı günlerde Osmanlı İmparatorluğu'nun tebaası olan uluslar milliyetçilik akımlarının da etkisiyle ayaklanıp Osmanlı topraklarına saldırdı. Yunanlar, Garp Ordusu için Selanik'e getirilen uçakları yakınca, Nuri Bey'in de arasında bulunduğu havacılar, Mısırlı Prens Ömer Paşa'nın gönderdiği bir gemiye kıyafet değiştirerek gizlice binerek İstanbul'a gelmeyi başardı.

Teğmen Nuri Bey İstanbul'a döndükten sonra kendisine verilen uçakla Osmanlı Ordusu'nun hareket rotasını takip ederek başarılı keşif uçuşları gerçekleştirdi. 

İlk uzun mesafe uçuşuna Nuri Bey'in imzası

Genç ve yetenekli subayları havacılığa teşvik etmek amacıyla havada en az bir saat kalabilecek tayyareciye verilen 5 bin kuruşluk ödülü ilk alan da İstanbul ve Çatalca üzerinde birkaç kez bir saatten fazla uçan Teğmen Nuri Bey oldu.

Türk havacılığının gelişmeye başladığı günlerde Türkiye üzerinden Mısır'a geçecek Fransız uçağını karşılamak için Edirne Uçak Müfrezesi'nden Pilot Teğmen Nuri Bey İstanbul'a çağrıldı. Nuri Bey, Edirne-İstanbul arasındaki 240 kilometrelik hava yolunu hiç yere inmeden bir defada geçebilmek için rasıdı Teğmen Hami Bey ile 24 Ekim 1913'te havalandı. Kalkıştan itibaren kalın bir sis tabakasının içine giren ve sisten kurtulmak için 800 metreye kadar tırmanan iki pilot, yedi pistonlu uçağın motorunun bir pistonunun bozulmasına rağmen Safraköy'e inmeyi başardı. Edirne-Babaeski-Çorlu-Çatalca üzerinden Yeşilköy'e uzanan bu uçuş, Türk havacılık tarihinde yapılan ilk uzun mesafe uçuş oldu ve Nuri Bey 10 altınla ödüllendirildi.

Balkan Savaşı'nın acı hatıralarının silinmesi ve Fransız havacıların yarattığı hayranlığın Türk pilotlarına çevrilmesi amacıyla Harbiye Nazırı Enver Paşa, iki uçaklık bir filonun Kahire'ye gitmesini kararlaştırdı. Bu uzun uçuş birtakım aşamalara ayrıldı, uçakların inecekleri alanlar önceden hazırlanarak, yakıt ikmal noktaları Konya ve Halep olarak belirlendi. Bu yolculuğa Pilot Fethi ve Nuri Bey'ler seçildi. Rasıt olarak Fethi Bey'e Sadık Bey, Nuri Bey'e de Yüzbaşı İsmail Hakkı Bey refakat etmek üzere görevlendirildi.

Türkiye'nin ilk posta uçuşunu gerçekleştirdi

Tarihi yolculuk, 8 Şubat 1914 günü yağmurlu bir havada başladı. Saat 09.10'da İstanbul'dan havalanan Nuri Bey, havanın gittikçe kötüleşmesi üzerine Bursa üzerinden geriye dönerek Yeşilköy'e indi. Öğleden sonra sisin dağılması üzerine yeniden havalanan Nuri Bey, bu kez de Karamürsel üzerindeyken motor arızası nedeniyle İznik'e inmek zorunda kaldı. Arızanın giderilmesinden sonra İznik'ten hareket ederek Lefke'ye gelen Nuri Bey, buradan itibaren kendisine verilen Bilecik ve Eskişehir postalarını da taşıyarak, Türkiye'nin ilk posta uçuşunu da gerçekleştirmiş oldu.

Eskişehir'e 12 Şubat'ta ulaşan ve 14 Şubat'ta yeniden hareket eden Nuri Bey, yine yoğun sis nedeniyle uçağın rotasını Bolvadin'e yönlendirdi ve buraya inerek bir süre bekledikten sonra Akşehir'e ulaştı. 15 Şubat'ta Akşehir'den hareket eden ve motor arızası nedeniyle Osmaniye'ye, buradan havalandıktan sonra da hava muhalefeti nedeniyle Karakaya köyüne inmek zorunda kalan Nuri Bey, Konya'ya ancak 17 Şubat'ta ulaştı.

Yolculuğun en zor bölümü Torosları aştıkları bölüm oldu. 18 Şubat'ta Konya'dan havalanan Nuri Bey, Karaman'ı geçip Toros eteklerine gelince ters rüzgarlar nedeniyle yükselemediği için Karaman'a dönmek zorunda kaldı. Uçağın rasıtla beraber Toros Dağları'nı aşmasının mümkün olamayacağı anlaşılınca Nuri Bey, 19 Şubat'ta Karaman'dan hareket ederken, Rasıt Yüzbaşı İsmail Hakkı Bey, trenle Tarsus'a gitmek zorunda kaldı. İki arkadaş Tarsus'ta buluşarak 22 Şubat günü yaptıkları uçuşla Adana'ya ulaşmayı başardı.

Adana'dan 21 Şubat'ta hareket ettikten kısa bir süre sonra buji arızası nedeniyle Misis'e inen Nuri Bey, bir gün sonra yeniden yola çıkarak 23 Şubat'a Halep'e ulaşabildi. Tarihi uçuşun diğer kahramanı Fethi Bey ve Rasıdı Sadık Bey'in içinde bulunduğu uçak ise 27 Şubat'ta Şam yakınlarındaki Taberiye Gölü civarındaki Cehennem Vadisi'nde düşerek şehit oldu. Nuri Bey, elim kazanın olduğu gün Şam'a ulaştığında çok sevdiği arkadaşlarının cenazeleriyle karşılaştı.

Fethi ve Sadık Bey ile aynı kaderi paylaştı

İlk plan gereği Kudüs ve el Ariş üzerinden Kahire'ye uçması gereken pilotlar, İstanbul'dan gelen emirle eski rotadan vazgeçerek sahil üzerinden uçuşa devam etmeye başladı. Nuri Bey, emir üzerine sahili izleyerek Beyrut'a, oradan da 9 Mart 1914 günü Yafa'ya geldi. Artık Mısır'a yaklaşılmış, arada yalnız bir aşama kalmıştı. Hem dinlenmek hem de uçağın bakımını yapmak amacıyla uçuşa bir gün ara verildi. 11 Mart 1914 günü halk Yafa Meydanı'nda toplanmış, uçağın havalanacağı anı merak ve heyecanla bekliyordu. Bu sıralarda Mısır hükümeti de Nil kıyılarına gelecek Türk uçağını karşılamak için büyük bir hazırlık yapıyordu.

Yafa'dan uçulacağı gün, karadan denize doğru esen rüzgarı önden almak isteyen Nuri Bey, kalkışı dağlara doğru yapmaya karar verdi ancak meydanın konumu gereği ancak denize doğru kalkış yapılabilirdi. Bu durumda rüzgarın deniz yönüne doğru eseceği ana kadar beklemek gerekiyordu ancak bekleyiş birkaç günü bulabilirdi. Bunun son aşamasına gelmiş uçuşa gölge düşüreceğinden çekinen Nuri Bey, rüzgarı arkasına alarak alanda toplanmış halkın coşkulu tezahüratlarıyla kalkışı gerçekleştirdi.

Yerden kesildikten sonra bir süre deniz seviyesine yakın uçan Nuri Bey, dönüş yaparak rüzgarı önden almak istedi ancak bu, uçağın hızını daha da düşürdü. Yeterli sürati olmayan uçak havada daha fazla tutunamayarak denize düştü.

Rasıdı İsmail Hakkı Bey, yüzme bilmediği için uçağın üzerine çıkarken, Nuri Bey üzerindeki deri elbiselerle sahile yüzmek istedi ancak giysileri ağırlaşınca uçağa geri döndü. Nuri Bey, İsmail Hakkı Bey'in yardımıyla su üzerinde yüzen uçağa çıkmayı başardı ancak bu sırada çok su yutmuştu. Uçağa kayıklarla ulaşanların yardımıyla iki kazazede hastaneye kaldırıldı, ancak Nuri Bey, bütün çabalara rağmen kurtarılamadı.

Kendi grubunda ilk bröveyi alan, uçağıyla ilk kez 1500 metre yüksekliğe çıkan, Türk havacılık tarihinde 240 kilometrelik mesafeyi tek uçuşla ilk kez aşan ve birçok ödülün sahibi olan Nuri Bey, İstanbul-Kahire uçuşunu tamamlamaya bir etap kalmışken 11 Mart 1914 günü şehit oldu ve adını Türk tarihine altın harflerle yazdırdı.

Nuri Bey de tarihi uçuş sırasında şehit olan Fethi ve Sadık Beylerin Şam'daki mezarlarının yanına defnedildi.

Sinop'taki Boyabat Belediyesi, hemşehrileri olan Tayyareci Nuri Bey'in hatırasını yaşatmak için 2014 yılında ilçe merkezindeki Yıldız Mahallesi'nde yaptırılan bir parka kahraman pilotun adını verdi. Parka Tayyareci Nuri Bey anısına bir de F4 uçağı konuldu.

Yasal Uyarı:

Yayınlanan haberler, köşe yazıları, fotoğraflar, yazı dizileri ve her türlü eserin tüm hakları Mirajans Medya İletişim Reklam Haber ve Prodüksiyon A.Ş.’ye aittir. Kaynak gösterilerek bile olsa eserin bütünü özel izin alınmadan kullanılamaz.

Bu İçeriğe Emoji İle Tepki Ver!

  • 2
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 2
  • Begendim
  • Begenmedim
  • Gülen Surat
  • Kalpli Göz
  • Kızgın
  • Şokta
  • Üzgün

Yorumlar

Önemli Not: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan konhaber.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
  • A
    AFROTÜRK
    64 gün önce

    ahmet ali çelikten'i de unutmayalım.afrika asıllı türk pilottur ki havacılık tarihindeki ilk siyahi pilottur.

    • Cevapla
    • Begen (0)
    • Begenme (0)
Türkçe العربية English