Rekolte var, kazanç yok! Çiftçinin umudu lisanslı depoculuk

Ziraat Yüksek Mühendisi Celil Çalış, 2026 üretim sezonunda iklim koşullarının tarımsal verim açısından elverişli seyrettiğini ancak artan üretim maliyetleri nedeniyle yüksek rekoltenin üretici gelirine aynı oranda yansımadığını belirtti.

Çalış, yaptığı değerlendirmede, düzenli yağışlar sayesinde Çukurova ve Güneydoğu Anadolu'nun ardından Orta Anadolu, Doğu Anadolu ve Trakya'da da yüksek rekolte beklentisinin oluştuğunu ifade etti.

Yüksek üretimin tek başına başarı anlamına gelmediğini vurgulayan Çalış, arpa ve buğdayda açıklanan alım fiyatlarının üretim maliyetleri ile enflasyonun gerisinde kaldığını söyledi.

Üreticinin artan girdi maliyetleri nedeniyle reel gelir kaybı yaşadığına dikkati çeken Çalış, "Dünya piyasalarında düşük maliyetle üretim yapan ülkeler karşısında rekabet giderek zorlaşıyor. Rekolte yüksek olsa bile üretici ekonomik olarak istediği karşılığı alamayabiliyor." ifadelerini kullandı.

Çalış, hasat öncesinde açıklanan referans fiyatların piyasa açısından öngörülebilirlik sağladığını ancak serbest piyasa fiyatlarının zaman zaman bu seviyelerin altında oluşmasının üretici açısından önemli bir sorun oluşturduğunu kaydetti.
Üretimde sürdürülebilirliğin yalnızca fiyat politikalarıyla değil, maliyetleri azaltacak destek mekanizmalarıyla sağlanabileceğini belirten Çalış, lisanslı depoculuk sisteminin bu noktada stratejik önem taşıdığını dile getirdi.

"Lisanslı depoculuk tarımsal ticaretin temel unsurlarından biri"
Lisanslı depoculuğun sadece ürün depolama sistemi olmadığını ifade eden Çalış, ürünlerin yetkili sınıflandırıcı laboratuvarlarda analiz edilerek Elektronik Ürün Senedi (ELÜS) aracılığıyla dijital ortamda işlem görmesinin üreticiye önemli avantajlar sağladığını söyledi.

Konya'nın bu alanda önemli bir merkez haline geldiğini belirten Çalış, "Borsa Konya, çevre illerin yanı sıra 500-600 kilometre uzaklıktan da ürün kabul eden güçlü bir ticaret merkezi konumuna ulaştı. Bu durum, lisanslı depoculuğun üretici ve sektör açısından oluşturduğu güvenin göstergesidir." dedi.

Türkiye'de lisanslı depoculuk altyapısının büyümeye devam ettiğini aktaran Çalış, aktif faaliyet gösteren 270 işletmede toplam 14,5 milyon ton depolama kapasitesi bulunduğunu, yetkilendirilen toplam kapasitenin ise 24,9 milyon tona ulaştığını bildirdi.

Konya, Karaman ve Aksaray'ın yaklaşık 2,3 milyon tonluk kapasiteyle hububat depolamasında önemli bir merkez konumunda olduğunu kaydeden Çalış, mevcut kapasite farkının sektör açısından önemli yatırım potansiyeline işaret ettiğini ifade etti.

Desteklerdeki değişime dikkat çekti
2026 yılında nakliye ve analiz desteklerinin kaldırıldığını hatırlatan Çalış, bunun lojistik maliyetlerini doğrudan üretici ve lisanslı depo işletmelerine yüklediğini söyledi.

ELÜS teminatıyla sağlanan sıfır faizli kredilerin üretici açısından önemli bir finansman imkanı sunduğunu belirten Çalış, stopaj ve sosyal güvenlik primi muafiyetleri ile kira desteklerinin de sistemin sürdürülebilirliği açısından önemini koruduğunu dile getirdi.

"Depolar üreticinin hizmetinde kalmalı"
Lisanslı depoculuğun temel amacının üreticinin ürününü hasat döneminde düşük fiyatla satmak zorunda kalmasını önlemek olduğunu belirten Çalış, sistemin kuruluş felsefesinden uzaklaşmaması gerektiğini ifade etti.

Lisanslı depoların yalnızca hasat döneminde ürün teslim edilen tesisler olmaktan çıkarılarak yıl boyunca üretici ile alıcıların işlem yapabildiği ticaret merkezlerine dönüştürülmesi gerektiğini vurgulayan Çalış, üreticilerin ELÜS teminatıyla sağlanan finansman imkanları konusunda daha fazla bilgilendirilmesinin önem taşıdığını söyledi.

Çalış, "Üretici ürününü satmadan da finansmana ulaşabilmeli ve üretimini sürdürebilmelidir. Bu sistem ne kadar üretici odaklı çalışırsa hem gıda arz güvenliği hem de fiyat istikrarı o kadar güçlü olacaktır." değerlendirmesinde bulundu.

Türkiye'nin tarımsal üretimde sahip olduğu avantajı katma değere dönüştürmesi gerektiğini belirten Çalış, bunun yolunun lisanslı depoculuk, ürün borsacılığı ve üretici odaklı politikaların güçlendirilmesinden geçtiğini sözlerine ekledi. (Ali Rıza Karabulut)