KTÜN öğretim üyelerinden TÜBİTAK 1001 programında büyük başarı

Konya Teknik Üniversitesi (KTÜN), bilimsel araştırma ve teknoloji geliştirme alanındaki başarılarına bir yenisini daha ekledi. TÜBİTAK Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı (1001) 2026 Yılı 1. Dönem sonuçlarına göre, KTÜN Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi ile Bilgisayar ve Bilişim Bilimleri Fakültesi öğretim üyelerinin yürütücülüğünü üstlendiği dört proje desteklenmeye hak kazandı.

Disiplinler arası iş birlikleriyle hazırlanan projeler; sürdürülebilir enerji teknolojilerinden güneş hücrelerine, otonom su altı sistemlerinden yapay zekâ destekli veri indeksleme yöntemlerine kadar farklı alanlarda yenilikçi çözümler geliştirmeyi hedefliyor.

TRİBOELEKTRİK NANOJENERATÖRLERİN PERFORMANSI YAPAY ZEKÂ İLE OPTİMİZE EDİLECEK
KTÜN Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mehmet Gürsoy'un yürütücülüğünü üstlendiği "Triboelektrik Nanojeneratörlerin Çevresel Koşullar Altında Optimizasyonu: Deneysel Tasarım ve Makine Öğrenmesi Tabanlı Modelleme" başlıklı proje destek almaya hak kazandı.

Projede, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümünden Prof. Dr. Hüsnü Emrah Ünalan ile Dr. Öğr. Üyesi Irmak Sargın araştırmacı olarak görev alıyor.

Projenin temel amacı; hareket, titreşim ve basınç gibi mekanik etkileri elektrik enerjisine dönüştüren triboelektrik nanojeneratörlerin farklı çevresel koşullar altındaki performansını incelemek ve geliştirmektir. Proje kapsamında sıcaklık, nem ve çalışma koşullarının cihaz performansı üzerindeki etkileri kontrollü deneylerle araştırılacak, elde edilen veriler kullanılarak performansı tahmin edebilen bir makine öğrenmesi modeli ile optimize edilmiş bir triboelektrik nanojeneratör prototipi geliştirilecektir.

Çalışmanın, özellikle giyilebilir elektronikler, kendi enerjisini üreten sensörler, Nesnelerin İnterneti (IoT) cihazları ve çevresel izleme sistemlerine yönelik sürdürülebilir enerji çözümlerine katkı sağlaması hedefleniyor.

YENİ NESİL PEROVSKİT GÜNEŞ HÜCRELERİ İÇİN YENİLİKÇİ YAKLAŞIM
KTÜN Kimya Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Çisem Kırbıyık Kurukavak'ın yürütücülüğünü yaptığı "SAM Tabanlı Arayüzey Mühendisliği ve Küçük Molekül Katkılama ile Çift Modifikasyon Stratejisi Kullanılarak Yüksek Verimli ve Kararlı FAPbI3 Perovskit Güneş Hücrelerinin Geliştirilmesi" başlıklı proje de TÜBİTAK desteği almaya hak kazandı.

Projede araştırmacı olarak KTÜN Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu Elektrik ve Enerji Bölümünden Doç. Dr. Tuğbahan Yılmaz, İzmir Katip Çelebi Üniversitesinden Prof. Dr. Mustafa Can ile Dr. Öğr. Üyesi Hakan Fidan yer alırken, proje danışmanlığını KTÜN Kimya Mühendisliği Bölümünden Prof. Dr. Mahmut Kuş yürütüyor.

Proje kapsamında, düzlemsel yapılı FAPbI3 perovskit güneş hücrelerinde performans ve kararlılığı sınırlayan arayüzey ve aktif tabaka kaynaklı kayıpların eş zamanlı olarak azaltılmasına yönelik özgün bir çift modifikasyon stratejisi geliştirilecek. Elde edilecek sonuçların, perovskit tabanlı güneş hücrelerinin uzun vadeli operasyonel kararlılığını artırarak yeni nesil fotovoltaik teknolojilerin ticarileştirilmesine önemli katkılar sunması bekleniyor.

GNSS'İN BULUNMADIĞI ORTAMLARDA OTONOM SEYRÜSEFER İÇİN YERLİ YAZILIM GELİŞTİRİLECEK
TÜBİTAK tarafından desteklenen bir diğer proje ise KTÜN Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Akif Durdu'nun yürütücülüğünü üstlendiği "GNSS Kısıtlı Su Altı Ortamlarında Çoklu Sensör Füzyonu ve Derin Öğrenme Destekli Faktör Grafik Optimizasyonuna Dayalı Otonom Seyrüsefer Yazılım Kitinin Geliştirilmesi" başlıklı proje oldu.

Projede, KTÜN'nün ulusal ve uluslararası başarılarıyla dikkat çeken RACLAB NOVA Takımı üyeleri de proje ekibinde yer alıyor.

Proje kapsamında, otonom insansız su altı araçlarının (UUV), GNSS (GPS) sinyallerinin bulunmadığı karmaşık su altı ortamlarında dahi yüksek doğrulukla konum belirleyebilmesini sağlayacak hibrit bir otonom seyrüsefer yazılım kitinin geliştirilmesi hedefleniyor. Araç üzerindeki seyrüsefer ve görüntüleme sensörlerinden elde edilen veriler, gelişmiş matematiksel optimizasyon yöntemleri ile yapay zekâ tabanlı teknikler kullanılarak işlenecek ve güvenilir, sürdürülebilir bir lokalizasyon çözümü sunulacak.

UZAMSAL VERİLER İÇİN YAPAY ZEKÂ DESTEKLİ YENİ NESİL ÖĞRENEN İNDEKS GELİŞTİRİLECEK
TÜBİTAK 1001 Programı kapsamında desteklenen projelerden biri de KTÜN Bilgisayar ve Bilişim Bilimleri Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Öğr. Üyesi Hazim İşcan'ın yürütücülüğünü yaptığı "DHLIX: Düzensiz Dağılımlı Uzamsal Veriler için Yoğunluk Tabanlı Hibrit Öğrenen İndeks" projesi oldu.

Projede araştırmacı olarak Prof. Dr. Mustafa Servet Kıran, doktora bursiyeri olarak ise Arş. Gör. Enes Özdeniz, görev alıyor.

Projenin temel amacı, çok boyutlu uzamsal veriler için yenilikçi bir hibrit öğrenen indeks (learned index) yapısı geliştirmektir. Geliştirilecek sistemin; harita ve yön bulma uygulamaları başta olmak üzere, gerçek dünyada binlerce sorguya eş zamanlı yanıt vermek zorunda olan uzamsal veri tabanlı uygulamalarda daha yüksek sorgu performansı sağlaması hedefleniyor.

Projenin, öğrenen indeksler literatürüne özgün katkılar sunmasının yanı sıra, coğrafi bilgi sistemleri ve harita verileriyle çalışan mevcut sistemlerin performansının artırılmasına da önemli katkı sağlaması bekleniyor.

Bu dört proje ile Konya Teknik Üniversitesi, bilimsel araştırma kapasitesini güçlendirirken; sürdürülebilir enerji, yapay zekâ, otonom sistemler ve veri teknolojileri gibi stratejik alanlarda ürettiği nitelikli çalışmalarla ülkemizin bilim ve teknoloji ekosistemine katkı sunacak.(Ali Rıza Karabulut)